Kennisnetwerk voor inkoop en supply management

Interview met: Wouter Crul en Jan Willem van der Meer, directieleden NEVI

We leven in een spannende tijd. De maatschappij staat voor heel nieuwe vraagstukken: hoe kunnen we de groeiende kloof tussen rijk en arm op aarde dichten? Hoe stoppen we de klimaatsverandering en dringen we de CO2-uitstoot terug? Hoe houden we in eigen land de zorg en pensioenen betaalbaar? Organisaties die in de 21e eeuw succesvol willen zijn, moeten aansluiten bij deze maatschappelijke ontwikkelingen.

De economie is in transitie. Een transitie die al vanaf de eeuwwisseling gaande is, maar waarvan de noodzaak in deze economische crisis harder dan ooit wordt aangetoond. Als we de manier waarop we met elkaar zaken doen niet veranderen, dan schepen we onze kinderen op met een onleefbare wereld waarin natuurrampen aan de orde van de dag zijn, de zorgkosten de pan uit rijzen en miljarden mensen nog altijd worden onderdrukt en honger lijden.
 
Hoewel de meeste organisaties nog doorgaan op de oude voet, zien gelukkig ook steeds meer bedrijven en medewerkers in dat zij persoonlijk een bijdrage kunnen leveren aan een duurzame economie, constateren de NEVIdirecteuren Wouter Crul en Jan Willem van der Meer. Die mensen kunnen bij NEVI terecht als ze het MVO-beleid in hun eigen organisatie meer vorm willen geven.
 
NEVI is een kennisnetwerk en thought leader als het gaat om nieuwe samenwerkingsvormen op het gebied van inkoop en supply management. “Wij houden ons bezig met de vraag hoe je nieuwe ecosystemen kunt creëren die duurzaam waarde toevoegen aan de maatschappij. Want in onze ogen is dat de enige manier om te overleven”, zegt Crul. Hij wijst op de drie P’s die samen staan voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO): people, planet en profit. “Veel mensen krijgen bij MVO een geitenwollensokken-gevoel, maar het gaat nadrukkelijk ook om die laatste P, want een bedrijf dat geen winst maakt is per definitie niet duurzaam. Echter, organisaties moeten leren kijken naar de lange termijn en zorgen voor duurzame economische groei. Dat bereik je niet meer op de oude manier.” Hij wijst bijvoorbeeld op het feit dat vele natuurlijke grondstoffen uitgeput raken. “Als we nu niet heel hard werken aan alternatieven, dan vormt dat een ernstige belemmering voor de economische groei op middellange termijn.”
 
Nieuwe denkwijze
Om antwoorden te ontwikkelen op deze uitdagingen, hebben organisaties mensen nodig met een intrinsieke motivatie die bovendien een bepaalde aantrekkingskracht hebben en anderen mee kunnen krijgen. “Bedrijven moeten op een nieuwe manier leren denken. Dat vraagt ook een nieuwe manier van opleiden. Opleiden is niet langer alleen kennisoverdracht, want wat je vandaag aan kennis tot je neemt, is gemiddeld genomen over zes jaar al weer achterhaald. Natuurlijk blijft expertise in jouw specifieke vakgebied belangrijk. Daarnaast moeten organisaties op andere manieren leren samenwerken, omdat innovatie steeds minder gebeurt binnen de muren van een bedrijf maar juist tot stand komt door samenwerking tussen vaak verrassende partijen”, meent Crul. In dit kader wordt Senseo regelmatig aangehaald, die werd ontwikkeld door de kennis van Douwe Egberts en Philips te combineren. “Maar denk ook aan Apple, die er met de iPod, iPhone en iTunes in is geslaagd een nieuw ecosysteem te creëren dat alleen maar sterker wordt naarmate meer partijen zich aansluiten. Nokia had een ijzersterke positie in die markt, maar is die kwijtgeraakt omdat ze het platform gesloten hielden. Apple zocht juist samenwerking met partijen uit heel andere sectoren, zoals de muziekindustrie. Samen hebben ze een geheel nieuw, duurzaam businessmodel bedacht.”
 
Voelsprieten
Prachtig allemaal, maar welke rol speelt NEVI, het kennisnetwerk voor inkoop en supply management, hierin? Van der Meer is duidelijk: “In al deze nieuwe samenwerkingsverbanden speelt inkoop een cruciale rol, want inkoop is de bedrijfsfunctie die contacten legt en onderhoudt met leveranciers. De ideeën voor innovatieve ecosystemen en gezamenlijke productontwikkeling zullen in toenemende mate bij inkoop vandaan moeten komen. Inkopers vormen de voelsprieten van het bedrijf naar de markt. Waar sales het contact onderhoudt met klanten, onderhoudt inkoop het contact met de ecosystemen waarin de organisatie functioneert.”
 
NEVI ziet twee inkooprollen ontstaan: de expertrol, die wordt ingenomen door inkopers met diepgaande specifieke branche- en vakkennis. En de ondernemende rol, die vaak zal worden ingenomen door zij-instromers. Waar de experts diepgaand inhoudelijk samenwerken met leveranciers, is het aan de ondernemers om nieuwe samenwerkingsvormen te bedenken die aansluiten bij de organisatiedoelstellingen. Bovendien zullen zij deze innovatieve samenwerkingsverbanden ook in de boardroom moeten verkopen. Iets wat niet altijd zal meevallen. “Bedrijven zijn immers nog altijd gewend om kennis voor zichzelf te houden, om op hun gouden ei te blijven zitten. Terwijl het mooie van kennis juist is dat het meer wordt als je het deelt”, vindt Crul.
 
Sectorspecifiek
Om inkopers en zij-instromers voor te bereiden op deze nieuwe rollen, heeft NEVI een keur aan opleidingen, van de eenjarige vakopleidingen NEVI 1, 2 en 3 tot en met eendaagse congressen en trainingen. Veel van de opleidingen zijn sectorspecifiek, want iedere sector kampt met zijn eigen uitdagingen. In de zorg draait het sterk om de menselijke kant van MVO: hoe komen we tegemoet aan de toenemende zorgvraag terwijl we weten dat er in de toekomst niet meer handen aan het bed beschikbaar zullen zijn? De energiewereld worstelt met de vraag hoe ze het huidige energienet, dat is ingericht op eenrichtingverkeer, kunnen ombouwen naar een marktplaats waar consumenten en bedrijven op grote schaal energie aan kunnen teruggeven. “Inkoop speelt bij al die uitdagingen een cruciale rol, want inkoop staat aan de wieg van innovatie. De tijd dat inkopers in opdracht van hun interne klanten goederen en diensten bestelden, ligt ver achter ons. De hedendaagse inkoper is de initiator van ketensamenwerking, van nieuwe ecosystemen waarin bedrijven uit voorheen totaal gescheiden sectoren samenwerken aan nieuwe ideeën. Dat vraagt om ondernemerschap, visie en lef. Mensen die over die eigenschappen beschikken, kunnen in inkoop hun carrière een heel nieuwe wending geven”, vat Crul samen.
 
En hoe zit het dan met de inkopers die al jaren in dat vakgebied werken? “Die zijn als geen ander nodig in de expertrol,” vult Van der Meer zijn collega aan, “want naast het ondernemerschap bestaat er juist steeds meer behoefte aan diepgaande kennis en expertise om die nieuwe samenwerkingsvormen ook inhoudelijk vorm te geven. Bedrijven die die twee rollen goed weten in te vullen, zijn als geen ander in staat om te innoveren en datgene te leveren wat de markt en de maatschappij van ze vraagt.”
 
Publieke sector kan 10 miljard besparen met betere inkoop
Eén van de drie P’s van MVO is die van profit. En op dat gebied laten overheidsorganisaties kansen liggen. NEVI heeft berekend dat als de overheidsinkoop beter zou worden georganiseerd, deze sector structureel 10 miljard kan besparen. Crul: “De overheid maakt zich nu vooral druk om de vraag: heb ik de regels van de aanbestedingsprocedure goed gevolgd? Ze passen regeltjes toe, maar hebben de blik teveel intern gericht en denken niet na over innovatie.” NEVI heeft een brief naar de leden van de Tweede Kamer gestuurd die aangeeft welke kansen er liggen als de overheid haar opdrachtgeverschap adequaat uitvoert en de inkoopfunctie professioneel organiseert