Veerkracht

Veerkracht is het vermogen om tegenslagen te verwerken. Het is wat mensen overeind houdt in het leven. Iedereen heeft in zijn leven te maken met tegenslagen. Het grote verschil is dat mensen er anders mee omgaan. Veerkrachtige mensen krabbelen sneller overeind nadat ze gevallen zijn. Ze verwerken hun verlies en gaan door. Ze leren van hun ervaringen. Ook toppers hebben regelmatig met tegenslagen te maken voordat ze succes boeken. Wie kent niet de beroemde uitspraak van Michael Jordan: ‘Ik heb keer op keer gefaald en dat is de reden waarom ik ben geslaagd!’

Wat maakt u tot een veerkrachtig mens?

Veerkrachtige mensen scoren hoger op de volgende vaardigheden:
1.    Reguleren van emoties.
2.    Impulsen in de hand houden.
3.    Empathie.
4.    Optimisme.
5.    In staat zijn oorzaken en gevolgen te analyseren.
6.    Het vertrouwen dat iets uiteindelijk gaat lukken.
7.    Het vermogen contacten met anderen te leggen.
Het goede nieuws is dat dit vaardigheden zijn die wij allemaal kunnen leren.

1. Reguleren van emoties

Het draait om het vermogen om uzelf bijvoorbeeld over een slechte bui heen te zetten of de teleurstelling van een tegenslag te verwerken. U leidt uzelf af van deze vervelende dingen en blijft er niet over piekeren. Piekeren en navelstaren zijn tamelijk zinloze bezigheden, ze maken u tot een gevangene van uw eigen emoties. Beter is uzelf te beheersen, te relativeren en nuchter na te denken. Zie ook het artikel van Roos Vonk: ‘Macht over jezelf: zelfbeheersing, vrije wil en emotionele intelligentie’. Afleiding zoeken is tamelijk eenvoudig: ga iets doen. De bezigheid dwingt u als het ware om aan iets anders te denken.

2. Impulsen in de hand houden

Uzelf overgeven aan impulsen is vaak de oorzaak van verstoorde relaties met anderen. Het heeft ook te maken met spontane opmerkingen. Bijvoorbeeld: de eerste impuls van een manager wanneer een medewerker hem tegenspreekt. Sommigen gaan de strijd aan zonder goed te luisteren of aan te voelen wat de achterliggende emoties of gevoelens zijn. Uiteindelijk heeft die manager er zelf last van omdat dit gedrag de verhoudingen verstoort.
Ooit deed men een grappig experiment met kleuters. Individuele kleuters werden alleen gelaten in een kamertje met een schuimpje op een tafel. Voordat de onderzoeker wegliep vertrouwde hij het kind toe: ‘Binnen 20 minuten ben ik terug. Als je wacht met het schuimpje op te eten tot ik terug ben, krijg je een extra schuimpje als beloning!’ U voelt wel aan dat het ene kind direct het schuimpje opat zodra de onderzoeker de kamer had verlaten en anderen geduldig wachtten en zo de beloning in de wacht sleepten. Uit later onderzoek bleek dat de geduldige kinderen, dus degenen die hun impulsen konden beheersen, succesvoller waren op school en in hun latere leven.

3. Empathie

Empathie is de kunde of de vaardigheid om u in te leven in de gevoelens van anderen. Empathie steunt ook op goed ‘lezen’ of verstaan van verbale en non-verbale communicatieboodschappen van anderen. Bijvoorbeeld wanneer een medewerker met een klacht komt. De medewerker is helemaal over zijn theewater en gaat vreselijk te keer. Dan heeft het weinig zin om u zakelijk op te stellen of te verwijzen naar de ‘regeltjes’ dat maakt mensen alleen maar kwader. U toont empathie door de emoties van de ander te onderkennen en daarvoor begrip te tonen. Stel vragen. Zorg dat u eerst duidelijkheid krijgt en reageer dan pas. Op die manier lukt het meestal wel om de medewerker tot bedaren te brengen, waarna een normaal gesprek mogelijk is.
Aannames zijn vaak de dood in de pot. Er zijn mensen die constant allerlei zaken veronderstellen zonder te controleren of deze aannames kloppen of de gevoelens van anderen te peilen. Dit leidt tot voorbarige conclusies. Ze opereren op basis van deze vooroordelen (doen aan etikettenplakkerij) en leggen een stevige hypotheek op de onderlinge verstandhouding. Het zal u niet verbazen dat empathische mensen vaak meer en diepgaande relaties aangaan. Ze krijgen ook vaker hulp van anderen.

4. Optimisme

Over optimisme en positief denken wordt vooral in de populaire succesliteratuur hoog opgegeven. Natuurlijk is het belangrijk om een positieve instelling te hebben. Een positieve kijk op de zaken helpt. Al is het maar omdat positieve mensen als aantrekkelijker worden ervaren. Positief denken is echter geen medicijn tegen alle kwalen. Overdreven positieve gedachten of geveinsd optimisme kunnen averechts werken omdat teleurstellingen des te harder aankomen. Het rozige wereldbeeld gaat op z’n kop wanneer het tegenzit. Zie ook De terreur van positief denken of kijk eens naar de TV-uitzending van EenVandaag met Olympisch zwemkampioen en oud-kankerpatient Maarten van der Weijden. Hij overleefde de vreselijke ziekte leukemie, maar schrijft het niet toe aan positief denken. Het is trouwens heel normaal dat mensen af en toe een mindere periode doormaken. Het duurt vaak even om nare gebeurtenissen te verwerken. Op die momenten helpt het niet om te zeggen ‘zet de knop in je hoofd om’ of ‘stop met klagen’. Deze goedbedoelde adviezen werken niet. Nuchterheid brengt u een stuk verder. Zie punt 5.

5. In staat zijn oorzaken en gevolgen te analyseren

Wellicht één van de belangrijkste succesfactoren: nuchter denken in oorzaken en gevolgen. Dat schiet er nogal eens bij in. Het is bijvoorbeeld een menselijke eigenschap om de schuld bij anderen te leggen wanneer zaken verkeerd lopen. Wanneer u in oorzaken en gevolgen denkt, komt u wellicht tot een andere conclusie. Bijvoorbeeld: een collega torpedeert uw initiatieven. Wellicht doet hij dit omdat u hem vroeger de voet hebt dwarsgezet. Dan kan het een prima idee zijn om de zaken met elkaar uit te spreken en te beginnen om uw excuus te maken. Dat bleek uit onderzoek van Dan Ariely. Wanneer mensen grof werden behandeld bleken ze vergevingsgezind wanneer de ander zijn excuses aanbood. Zie: Apologies really do work.

6. Het vertrouwen dat iets uiteindelijk gaat lukken

Zoals gezegd: op korte termijn kunt u met tegenslagen te maken hebben. Maar wanneer u het vertrouwen hebt dat het op de lange termijn goed komt, bijvoorbeeld omdat u uzelf extra inspant of leert van uw fouten, dan heeft het een positieve invloed op uw prestaties. Het heeft volgens professor Carol Dweck (Stanford University) alles te maken met uw mentale houding. Carol onderscheidt twee verschillende houdingen. Talent (of intelligentie) is:
1. Een vaststaand gegeven óf
2. Iets dat u kunt ontwikkelen.
Vanuit deze verschillende houdingen hebben mensen de neiging om anders om te gaan met tegenslagen. Wanneer mensen denken dat ze ergens geen talent voor hebben en ze worden geconfronteerd met tegenslagen, dan hebben ze de neiging er geen energie meer in te stoppen. Andersom, wanneer mensen denken dat talent iets is dat men kan ontwikkelen, nemen ze vaak de houding aan: ‘als ik er meer energie in stop, dan lukt het me vast wel’. Het geloof dat talent of het ontbreken ervan een vaststaand gegeven is brengt mensen er toe dat ze hun fouten niet willen toegeven of minder moeite doen om fouten of problemen te herstellen. 

7. Het vermogen contacten met anderen te leggen

Wanneer dit vermogen zwak is ontwikkeld dan hebben mensen het moeilijk. Succesvolle managers zijn in staat snel een ‘klik’ met anderen te maken en het vertrouwen van hun medemens te winnen. Op die manier hoeven ze ook minder moeite te doen om mensen te overtuigen van hun ideeën. Bovendien zijn de mensen in hun omgeving vaker bereid de helpende hand toe te steken.