Auteur: Ing. Remi Wagenaar, Coördinator deeltijd duaal Van Hall Larenstein Hoe zien deeltijd- en/ of avondstudies eruit binnen een vakgebied als milieu- en natuurstudies? Dat het hier gespecialiseerde opleidingen betreft betekent geenszins dat ze niet over de grenzen van hun eigen vakgebied heenkijken. Het zijn opleidingen die in lesmethoden en -vormen aansluiten op de hedendaagse behoeften en wensen van de professional als student. Hoe ziet zo’n gespecialiseerde opleiding er in de praktijk uit? .
Het Van Hall Larenstein is een hogeschool die opleidingen aanbiedt op het vlak van milieu, dier en voeding en is partner van de Wageningse Universiteit en Research (WUR). Onze hogeschool is een kennisinstituut waar nieuwe ontwikkelingen centraal staan. Vandaar dat we sinds 2000 een combinatie van werken en studeren aanbieden, namelijk de duale opleidingen Milieukunde, Milieumanagement en Mens en Ruimte.
Milieu heeft alles te maken met onze leefomgeving. Bijvoorbeeld de opwarming van onze wereld door broeikasgassen; global warming. De laatste ontdekkingen geven aan dat we eigenlijk in een ijstijd zitten en dat global warming voorkomt dat we het al te koud krijgen.
Of is het toch zo dat we door de uitstoot van fossiele brandstoffen het klimaat verwarmen, waardoor we dus mogen verwachten dat de ijskappen smelten en Nederland natte voeten krijgt als we hier niets aan doen?
In ieder geval levert de klimaatsverandering problemen op die, als we hier niets aan doen, ervoor zullen zorgen dat Nederland het Spanje van het noorden zal worden.
Binnen onze opleidingen staan dan ook thema’s centraal als: broeikasgassen, duurzame energie, duurzaam ondernemen, milieuwetgeving, waterbeheer en waterkwaliteit, bodemsanering en waterzuivering, en ruimtelijke ordening.
Duaal leren
Duaal betekent werken en studeren. Het is een ideale studie voor een ieder die eigenlijk direct wil zien hoe praktijk en theorie op elkaar aansluiten. Eén keer per twee weken volgen onze studenten college. Daarnaast is het de bedoeling dat studenten in het milieu werkzaam zijn. Dit laatste is niet direct een vereiste. De opleiding is zowel bedoeld voor mensen die al een baan in het milieu hebben, als voor mensen die graag in het milieu willen werken en dus uit een heel andere discipline komen.
Via een intakegesprek brengen we de wensen van de potentiële studenten in kaart. Daarbij kijken we aan de hand van de EVC’s (Eerder Verworven Competenties) naar de mogelijkheden voor het verkorten van de studie en naar het doel waarmee studenten willen uitstromen op HBO-niveau. Onze opleiding is competentiegericht. Dat wil zeggen dat kennis en vaardigheden die zijn afgestemd op het werkveld terug komen in onze opleiding. Denk bijvoorbeeld aan adviesvaardigheden, gesprekstechnieken, etc.
Via studieloopbaanbegeleiding tijdens de studie ontwikkelen studenten hun visie op het werkveld maar ook op hun persoonlijk functioneren: Wat zijn mijn sterke punten en welke behoeven verbetering? Door het bijhouden van een portfolio zien studenten zelf hoe het ervoor staat met hun competenties.
In elke module oefenen studenten deze competenties. Een voorbeeld is de module Effectief Adviseren. In deze module worden drie leertaken aangeboden. Leertaak 1 is het analyseren van een adviesrapport: Wie is de opdrachtgever? Wat is de doelstelling? Hoe is het onderzoek uitgevoerd? Etc.
Leertaak 2 betreft het zelf formuleren van een advies over een bestaand rapport. Daarbij komt natuurlijk inhoudelijke kennis kijken over het maken van een adviesrapport over een milieuzorgsysteem. Maar het betekent ook leren hoe je een adviesintakegesprek houdt.
In leertaak 3 zullen studenten per groep een onderzoek uitvoeren en gesprekken houden met de opdrachtgever over milieu aspectenanalyse (water, energie of afval), bijvoorbeeld bij een buurthuis. Studenten kunnen te allen tijde gebruik maken van hun studieloopbaanbegeleider.
Action learning en POP
Binnen twee jaar hebben de studenten een milieubaan. Op het moment dat ze deze hebben wordt action learning ingezet. Action learning is een intensivering van de studieloopbaanbegeleiding. De werknemer/ student krijgt vanuit de opleiding een vakinhoudelijke mentor, waarbij als eerste stap een analyse van de functie wordt gedaan: Welke HBO-aspecten zitten al in de functie en welke MBO-aspecten zullen naar HBO-niveau moeten worden gebracht?
Dit wordt met de werkgever verder besproken en resulteert in een POP (Persoonlijke Ontwikkeling Plan) waarbij de werknemer/ student leerdoelen kiest voor de rest van zijn of haar studie.
Er ontstaat hierdoor een individuele studieroute. Aangezien ons modulesysteem zeer flexibel is, kunnen we de meeste leerdoelen afdekken met het aanbod van modulen.
Als voorbeeld: een student werkt bij het waterschap en doet daar de bemonstering. Tijdens het ontwikkelen van zijn POP blijkt dat hij eigenlijk graag meer de beleids- en advieskant op wil gaan. Door modulen te kiezen uit milieumanagement doet hij deze benodigde competenties op. Het kan echter ook zijn dat wij deze competenties niet kunnen laten invullen door onze modulen. Dan mag de student deze competenties opdoen buiten de studie. Bijvoorbeeld door middel van cursussen of het volgen van vakken bij andere hogescholen of universiteiten.
De toetsing van de behaalde leerdoelen vindt plaats door een verslag en een presentatie.
Het leuke is dat studenten al tijdens hun studie doorgroeien naar een HBO-functie.
Kortom, door het duale accent binnen onze deeltijdopleidingen, komen werkgevers en hogescholen dichter bij elkaar en de winnaar is de student.